Fietsongevallen Brabant: snelheid is het gat

Half negen, eerste schoolweek. Een fietspad van anderhalve meter breed, drie rijen scholieren naast elkaar en achter ze een fatbike die er met dertig kilometer per uur tussendoor wil. Niemand doet hier iets strafbaars. Toch is dit het moment waarop het misgaat, en over ruim een week is het weer zover.

In Noord-Brabant gebeurden vorig jaar 2.700 fietsongevallen. In 2019, het laatste jaar voor corona, waren dat er 2.004. Dat is 696 ongevallen meer en een stijging van 34,7 procent, blijkt uit onderzoek van Independer op basis van cijfers van Rijkswaterstaat.

Eindhoven staat er het slechtst voor, en niet een klein beetje

Per 10.000 inwoners gebeuren er in Eindhoven 16,6 fietsongevallen per jaar. Het provinciale gemiddelde ligt op 10,1. Dat is ruim anderhalf keer zo veel.

Daarachter komen Den Bosch met 14,4 en Helmond met 14. Nuenen, Gerwen en Nederwetten staat op 13,2, Veldhoven op 13, Maashorst op 12,6 en Geldrop-Mierlo en Oirschot allebei op 11,8.

Kijk je naar de absolute groei sinds 2019, dan zijn het dezelfde namen: Eindhoven telt 120 ongevallen meer, Den Bosch 76 en Tilburg 69. Steden met veel scholieren, veel fietsverkeer en fietspaden die zijn ontworpen toen iedereen ongeveer even hard ging.

Het snelheidsverschil is de oorzaak die niemand wil aanpakken

Bij ongeveer een op de vijf fietsongevallen was vorig jaar een elektrische fiets betrokken: 20,3 procent. In bijna de helft van die gevallen ging het om een fatbike. En het aantal gewonde jongeren van 12 tot 17 jaar door een fietsongeval is in tien jaar met 53 procent gestegen.

Zeg dat eens hardop. De groep die het hardst achteruitgaat, is precies de groep die massaal op fatbikes zit. Dat is geen toeval en het is ook geen mysterie.

Wij vinden dat het beleid steeds de verkeerde knop kiest. Er komt voorlichting, er komen campagnes over helmen, er komt een discussie over leeftijdsgrenzen. Allemaal gericht op gedrag van de fietser. Ondertussen ligt het echte probleem in de infrastructuur: een fietspad waarop 12 kilometer per uur en 30 kilometer per uur elkaar op anderhalve meter moeten passeren. Dat is geen fietspad meer, dat is een gedeelde weg zonder de regels van een weg.

Een fietspad verbreden kost geld en jaren. Voorlichting kost een persbericht. Je ziet aan de cijfers welke van de twee er is gekozen.

Alleen: dit cijfer bewijst minder dan wij zouden willen

En nu het punt dat tegen ons eigen betoog pleit, want anders is dit stemmingmakerij met een grafiek eronder.

Deze cijfers gaan over geregistreerde ongevallen. Wat er in zo’n bestand belandt, hangt af van of er politie bij kwam, of er aangifte was, of het slachtoffer naar de spoedeisende hulp ging. Verandert die registratie over de jaren, dan verandert het cijfer mee zonder dat er meer gebeurt. Een stijging van 34,7 procent in geregistreerde ongevallen is dus niet hetzelfde als 34,7 procent meer ongelukken. Dat verschil hoort erbij en het staat nergens in de kop.

En er is nog iets. Dit onderzoek komt van Independer, en Independer vergelijkt fietsverzekeringen. In hetzelfde bericht wijst hun expert fietsverzekeringen Bas Knopperts op de aanvullende ongevallendekking, met de eerlijke kanttekening erbij dat die “alleen in extreme situaties uitkeert, zoals blijvende invaliditeit of overlijden”. Dat is netjes opgeschreven, maar het blijft een partij met een belang bij het antwoord. Gebruik het cijfer dus als aanleiding, niet als bewijs.

Fiets de schoolroute één keer op maandagochtend

Eén ding dat je voor de eerste schooldag nog kunt doen: rijd de route naar school samen met je kind, op hetzelfde tijdstip als straks. Niet op zondagmiddag, want dan is het rustig en leer je niks.

Let onderweg op drie plekken: waar het fietspad versmalt, waar auto’s van rechts komen en waar iedereen tegelijk oversteekt. Dat zijn de plekken waar je afspreekt wat je doet, en dat werkt beter dan tien keer roepen dat hij moet opletten.

Controleer meteen de fiets zelf, want dat is het stukje dat wél volledig in jouw hand ligt. Remmen die slepen of te laat grijpen kosten je meters op precies het verkeerde moment, en te zachte banden maken sturen bij een uitwijkmanoeuvre onvoorspelbaar. In onze tabel met bandenspanning per bandmaat zie je in tien seconden of je goed zit. Wie een tweedehands fiets voor het nieuwe schooljaar heeft gekocht, controleert er ook meteen de kettingslijtage bij.

Wij wachten op het eerste raadsvoorstel met de fatbike als reden

Het moment dat telt is niet dit persbericht, maar de eerste keer dat een Brabantse gemeente een fietspad verbreedt met de fatbike als reden in het raadsvoorstel. Zolang dat er niet staat, gaat elke maatregel over de fietser en niet over de ruimte waarin hij fietst.

Daar kijken wij naar in Eindhoven, want die staat met 16,6 ongevallen per 10.000 inwoners het verst voor op de rest en heeft dus het minste excuus om te wachten.

Bron: Nieuws.nl, Scholen beginnen weer: 34,7% meer fietsongevallen in Noord-Brabant, op basis van onderzoek van Independer met cijfers van Rijkswaterstaat.