Dure benzine duwt de auto van de zaak weg

Vrijdagmiddag, bedrijventerrein, half vijf. Bij de laadpaal staat een collega met een kabel in zijn hand te wachten tot de auto ernaast klaar is. Twee vakken verderop haalt iemand zijn fiets van het rek en is als eerste weg. Het parkeerterrein is voller aan het worden en tegelijk leger: meer stekkers, minder auto’s, en op dinsdag en donderdag staat de helft er niet.

Dat beeld heeft nu cijfers. In opdracht van de Vereniging van Nederlandse Autoleasemaatschappijen (VNA) ondervroeg marktonderzoeker VMS Insight ruim tweehonderd werkgevers die verantwoordelijk zijn voor het mobiliteitsbeleid van hun organisatie. Volgens De Telegraaf sturen werkgevers door de duurdere benzine scherper op kosten en kilometers. De maatregelen die vaak terugkomen: het wagenpark versneld elektrificeren, meer thuiswerken, en sturen op lagere brandstofkosten. Vooral bij bedrijven vanaf vijftig medewerkers is het effect merkbaar.

De brandstofprijs krijgt de eer, de belastingdatum doet het werk

“Vooral bij middelgrote werkgevers zien we die beweging nu sterker”, zegt VNA-voorzitter Renate Hemerik. Bij grote werkgevers, zegt zij erbij, is elektrificatie inmiddels eerder bestaand beleid dan een nieuwe reactie op hogere brandstofkosten. Dat klinkt logisch, en het is ook precies het punt waarop wij een kanttekening zetten.

Want er verandert op 1 januari 2027 iets anders. Werkgevers gaan dan een pseudo-eindheffing betalen voor nieuwe benzine- en dieselauto’s die werknemers ook voor woon-werkverkeer en privé gebruiken: jaarlijks 12 procent van de catalogusprijs. Bij een auto van 30.000 euro is dat 3.600 euro per jaar, ofwel 300 euro per maand. Emissievrije auto’s vallen erbuiten. Dat staat gewoon bij de Rijksoverheid.

Zet die twee naast elkaar en de verhouding wordt zichtbaar. Wat een dure tankbeurt een werkgever precies extra kost, staat in het onderzoek niet en dat gaan wij niet invullen: het hangt af van kilometers, wagenpark en contract. Van de heffing weten we het bedrag wel, en het is niet klein: 3.600 euro per jaar bij een auto van 30.000 euro. Het ene bedrag beweegt met de olieprijs, het andere staat in de wet. Wij denken daarom dat de heffing de zwaardere duw is, en dat de oorlogsprijzen het verhaal zijn dat er makkelijker bij verteld kan worden.

De auto die er al staat, valt tot 16 september 2030 buiten de heffing

Er hoort een overgangsregeling bij die in de berichtgeving zelden meekomt, en hij is fors. Voor benzine- en dieselauto’s die werkgevers al vóór 2027 aan werknemers aanbieden, hoeft tot 16 september 2030 geen pseudo-eindheffing te worden betaald. Dat verandert de rekensom voor iedereen die nú in een leaseauto rijdt en zich afvroeg of hij volgend jaar plotseling duurder uit is. Nee dus, niet voor de auto die er al staat.

Dat detail werkt trouwens twee kanten op. Het beschermt de huidige rijder, en het maakt het aantrekkelijk om vóór 2027 nog snel een fossiel contract te tekenen. Wie in oktober nog een benzineauto bestelt, koopt daarmee bijna vier jaar vrijstelling. Verwacht dus geen rechte lijn omlaag maar een piekje omhoog, gevolgd door een knik.

Werkgevers rekenen in liters en niet in kilometers

En dan het ongemakkelijke deel voor onze eigen kant, want wij zijn hier niet neutraal. De maatregelen in dit onderzoek zijn kostenmaatregelen, geen mobiliteitsmaatregelen. Werknemers oproepen niet langs de snelweg te tanken en goedkopere stations op te zoeken, verlaagt de brandstofrekening en verandert geen enkele kilometer. Sterker: een goedkoper station ligt vaak verder van de route, dus je rijdt er extra voor.

Ook het elektrificeren verandert de kilometers niet. Er komt een auto met een stekker voor een auto met een tank, en die rijdt precies zo veel. Alleen thuiswerken haalt echt ritten weg, en dat is in dit rijtje de maatregel die niet uit een leasecontract komt maar uit een afspraak met je team. De fiets komt in het hele bericht niet voor, en dat is veelzeggend voor een land waar het gemiddelde woon-werkritje ruim binnen e-bike-bereik ligt. Wij hebben er belang bij dat die conclusie wordt getrokken, dus zeggen we er meteen bij: uit dit onderzoek volgt hij niet. Er is niet naar gevraagd.

De datum van je contract bepaalt wie die 12 procent betaalt

Sta je de komende maanden voor een nieuwe leaseauto, stel je werkgever dan één vraag: valt dit contract nog onder de overgangsregeling, en tot wanneer. Het antwoord bepaalt of die 12 procent bij jou of bij je werkgever op tafel komt, en of het bedrag wordt doorbelast. Het kabinet sluit doorbelasten aan de werknemer niet uit. Rijd je geen auto van de zaak maar overweeg je de fietsregeling, dan is de vergelijkbare vraag: wat is de looptijd en wat gebeurt er als je van baan wisselt.

Volgend voorjaar zie je of het bij het wagenpark bleef

De aantallen nieuwe zakelijke registraties over het vierde kwartaal van dit jaar en het eerste van 2027 vertellen het hele verhaal: zit daar een fossiele piek in vlak voor de jaarwisseling, dan was de heffing de motor en niet de benzineprijs. En kijk daarnaast naar iets waar geen brancheorganisatie cijfers over publiceert: het aantal bedrijven dat het aantal parkeerplaatsen verkleint. Dat is het moment waarop een werkgever niet zijn wagenpark aanpast maar zijn aannames. Over wat er gebeurt als de infrastructuur wél meebeweegt schreven we bij de Zeelandbrug waar het fietspad openbleef, en over de risico’s van meer verkeer op dezelfde wegen bij de fietsongevallen in Brabant rond de schoolstart.